Sporten is niet
alleen belangrijk voor de gezondheid en balans. Sociale verbondenheid en
contacten zijn zeker bij teamsporten een ander belangrijk motief. Bij de meeste
teamsporten speel je tegen tegenstanders en er is een scheidsrechter nodig om
het spel te begeleiden. De scheidsrechter doet waarnemingen om op basis daarvan
de spelregels toe te passen.
Scheidsrechters of
nog breder de arbitrage worden regelmatig bekritiseerd door spelers en publiek.
De laatste periode worstelen veel scheidsrechters hoe om te gaan met deze feedback.
Ook de sportbonden zien dit verschijnsel al jaren en doen verwoede pogingen om
het klimaat voor scheidsrechters te verbeteren. Maar waar gaat het mis?
Welke rol heb je als scheidsrechter?
Er zijn in de breedte sport weinig scheidsrechters die het leuk vinden om te
wedstrijden te fluiten. Merendeels worden spelers of ouders verzocht om
wedstrijden te fluiten. Hieronder een paar eerste tips wat je kunt doen om
jezelf te wapenen tegen teveel negatieve kritiek:
1.
Je rol verankeren
Je hebt als scheidsrechter een rol gekregen om de wedstrijd te leiden. Dit is
een belangrijke verantwoordelijkheid om te vervullen zodanig dat de wedstrijd onafhankelijk
geleid wordt. Jij hebt de leiding, maar vervult deze op een dienende manier. Belangrijk
dat je zo volledig ontspannen kunt blijven de gehele wedstrijd, zodat je zo ontspannen
mogelijk de juiste spelregels kunt toepassen op basis van de waarnemingen die
je doet.
2.
Wees zo duidelijk als mogelijk
Jij hebt de leiding en hoe duidelijker je bent des te makkelijker volgen
spelers en publiek. Door de tekens rustig te doen en voldoende lang aan te
houden, zal ook iedereen je besluiten zien. Door je tekens steeds op exact
dezelfde manier te doen, snapt iedereen wat je bedoelt.
3.
Waardeer reacties
Als sporters of publiek een reactie geven op je beslissing of communicatie.
Registreer dat voor jezelf en haal het leerpunt eruit. Als anderen iets anders
hebben waargenomen, laat het een stimulans zijn scherp te blijven. Als er
vragen gesteld worden, neem deze serieus. Door ook regelmatig te lachen, is het
makkelijker de reacties te ontvangen.
4.
Bepaal de grens van toelaatbaarheid
Tijdens de wedstrijd kan het spannend worden. Ook kunnen er hevige
teleurstellingen zijn. Op dit soort momenten is het goed om een begripvolle
houding aan te nemen. Daarnaast is er ook een grens van toelaatbaarheid. Die
grens bepaal jij, en cruciaal om die vanuit het begin duidelijk te stellen.
Kleine onsportieve uitingen naar tegenstanders of arbitrage zijn vaak de eerste
signalen van onsportief gedrag. Maak daar direct werk van door de spelers op aan
te spreken, liefst met een kwinkslag.
Wat voor een sporter ben jij?
Iedere teamsporter heeft
wel eens tegen een scheidsrechter iets gezegd of geroepen, waarvan die later
het gevoel had dat niet misschien wel eens over de top is geweest. Hieronder
een aantal tips hoe je jezelf kunt wapenen tegen jezelf:
1.
Stel de maximaal toelaatbare grens voor
jezelf voorafgaand aan de wedstrijd vast
Iedereen heeft een beeld van zichzelf hoe je wilt zijn. Wat voor teamsporter
ben jij? Ben jij sociaal naar tegenstanders? Zoek jij grenzen van toelaatbaarheid
op? Hoe voel je daarbij? Allemaal vragen die je jezelf kunt stellen voordat je
aan de wedstrijd begint.
2.
Besef waarom je sport en wees respectvol
Tijdens het begin van de wedstrijd bijvoorbeeld tijdens de warming-up, bij de line-up,
of tijdens het jeugdlid van de week, sta dan even kort stil waarom je sport.
Wees daar dankbaar voor. Wees respectvol voor de scheidsrechter die ook fouten
zal maken en vast en zeker zijn best doet.
3.
Zet negatieve emotie direct om naar
energie of focus
Tijdens de wedstrijd zullen er vast dingen gebeuren in je team of besluiten
door de scheidsrechter die nadelig voor je zijn. Hierdoor ontwikkel je emoties
als teleurstelling, boosheid en verdriet. Zorg ervoor dat je die negatieve
emotie direct omzet in extra energie of focus. Als je er namelijk niks mee
doet, dan krop je het op en dan komt die emotie er toch een keer uit, maar dan
op een moment dat je dat misschien niet wil en zeer waarschijnlijk niet op de
manier waarop je die nog kunt controleren.
Mocht er toch iets gebeuren
waardoor je voelt aankomen dat dit met heel veel negatieve emotie gepaard zal
gaan, probeer dan die energie even op een veilige manier te ontladen bijvoorbeeld
specifieke spieren enorm aan te spannen of door het clublied in te zetten. Doe
dit 10 seconden en kom daarmee los van de gebeurtenis.
4.
Sluit altijd op gepaste wijze af
Ongedacht wat gebeurd is, stel beoordeling aan het einde van de wedstrijd uit
en sluit de wedstrijd altijd positief af. Als team sluit je af met een
gezamenlijke team yell en de tegenstanders en arbitrage geef je direct een hand
vanuit het respect dat je met elkaar gesport hebt.
Wat voor publiek ben jij?
Ook het publiek kan een belangrijke rol spelen in de sportiviteit in het veld. Het
komt nogal eens voor dat publiek een negatieve rol speelt. Wat zou je vanuit
het publiek kunnen doen:
1.
Positief omgaan met beslissingen
Als de spelers het verkeerd zien en ten onrechte een dialoog met de arbitrage
voeren, dan kan het publiek erop reageren. Zeker als de scheidsrechter goed
zit, is het heel goed als het publiek daarin helpt de speler zich te laten
focussen op het spel. Ook als een scheidsrechter het verkeerd ziet, dan kan er
best iets geroepen worden. Natuurlijk wel opbouwend zoals ‘Je kan ook niet
alles goed zien.’
2.
Vertrouwen geven
‘Goed gezien scheids’ is
een mooi voorbeeld van positieve feedback. Ook scheidsrechters mogen wel eens
een complimentje krijgen. Dat zorgt er juist voor dat de scheidsrechter ook
meer weerstand heeft en ook zo’n compliment helpt om focus te houden.
3.
Stimuleer hetgeen belangrijk is
Vanuit het publiek kun je
applaus geven voor positieve acties in het veld. Juist door de focus te blijven
leggen op sportieve prestaties, blijft voor iedereen duidelijk dat het daar om
gaat.
Met elkaar de grens van toelaatbaarheid bepalen
Vanuit de perspectieven van scheidsrechter, sporters en publiek is kun je dus
een positieve bijdrage leveren aan een sportief sportklimaat waarin emoties
hand in hand gaan met prestaties. Dat betekent niet dat de grenzen van
toelaatbaarheid verlaagd moeten worden, maar dat grenzen opgezocht mogen
worden. Het is dan ook zaak om met elkaar ervoor te zorgen dat de grenzen van
toelaatbaarheid niet overschreden worden.